مهندسی کشاورزی

مهندسی کشاورزی - کشت ، آبیاری
 

خاکهای مرغوب ایرانی به کجا قاچاق می‌شوند؟

ظاهرا چندی پیش سفیر ایران در قطر، برای انتقال خاک بستر رودخانه بهمن‌ شیر به این کشور اعلام آمادگی کرده بود که رسانه‌ای شدن اظهارات وی در رسانه‌های قطر... البته بعدا معاون وزیر جهاد کشاورزی اظهار کرد:‌ صادرات خاک کشاورزی در گمرکات کشور ممنوع اعلام شده است و آنچه سفیر ایران در قطر اعلام کرده، خاک بستر رودخانه بهمن‌شیر بوده که بستر رودخانه‌ها جزو وظایف وزارت جهاد کشاورزی نیست...مقصد خاک های حاصلخیز و سرمایه های ملی غیر قابل بازیابی، کشورهای حاشیه خلیج فارس است.

به گزارش مشرق به نقل از آینده،اخیرا دولت امارات متحده عربی و برخی کشورهای جنوب خلیج فارس و دریای عمان اعلام کرده اند قصد دارند سیاست های تولیدات کشاورزی خود را تغییر دهند و به جای اینکه صرفا وارد کننده مواد غذایی باشند، بیشتر نیازهای کشاورزی خود را در داخل کشور خود تامین کنند.
این خبر هر چند در ظاهر نباید چندان تهدیدی برای تولیدات کشاورزی ما به نظر برسد، اما سوالی که به ذهن هر یک از فعالان این عرصه متبادر می شود، این است که خودکفایی تولید در کشوری همچون ایران با بهره مندی از خاک غنی و آب فراوان هنوز به دست نیامده است ، چگونه می خواهد نصیب بادیه نشیان صحرای عربستان شود؟ پنهان کاری اماراتی‌ها در مورد چگونگی کسب این توانمندی، بار دیگر موجب تشدید گمانه زنی‌ درباره قاچاق خاک ایران به کشورهای جنوبی خلیج فارس شده است.


حاشیه نشینان جنوب خلیج فارس پس از سالها چشم طمع دوختن به تغییر نام این پهنه عظیم آبی و دسیسه چینی برای تصاحب جزایر سه گانه و عدم توفیق در این موضوع، حالا از در تطمیع قاچاقچیان برای تصاحب خاک مرغوب جلگه های جنوب ایران برآمده اند و ظاهرا در سکوت برخی از مطلعان، در حال دست یافتن به اهداف کلان خویشند.

خوب ها را می برند!
در حالی که کارشناسان محیط زیست معتقدند هر ساله به دلایل مختلف از جمله فرسایش، 2 میلیارد تن خاک در کشور از بین می رود، طی روزهای گذشته یکی از اعضای هیات علمی مرکز تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور درباره روند رو به افزایش قاچاق گسترده خاک حاصلخیز کشور هشدار داد .
مهندس محمود درویش در این مورد گفت: ما چه این مساله را قبول کنیم چه قبول نکینم، قاچاق خاک حاصلخیز از کشور صورت می گیرد.
وی در ادامه افزود: این مساله بسیار تامل برانگیز است و باید توجه مسوولان وزارت جهاد کشاورزی را به خود جلب کند. این کشورها که اصولا فاقد خاک حاصلخیز هستند، چگونه می توانند در سطح گسترده به تولید انواع محصولات کشاورزی بپردازند؟ به خصوص در ابوظبی و امارات متحده عربی این مساله کاملا چشمگیر است و نمود دارد.




درویش خاطر نشان کرد: کافی است وزارت جهاد کشاورزی از طریق وزارت خارجه هیئت هایی را به صورت رسمی یا غیر رسمی به این کشورها بفرستد و خاک مورد کشت در این کشورها را مورد بررسی قرار دهد تا منشا این خاکها مشخص شود.
وی با اشاره به اینکه خاک پیت در حال حاضر در بازار قانون با قیمتی نزدیک به 100 هزارتومان برای هر متر مربع خرید و فروش می شود، اظهار داشت: این که ما بیان کنیم صادرات خاک حاصلخیر ممنوع و غیر قانونی است، راه علاج مشکل نیست زیرا مساله خیلی گسترده تر از این است، زیرا کشورهای عربی قیمتهای کلانی برای به دست آوردن مواد غذایی موجود در خاک کشور ما می پردازند و این اتفاق صورت می گیرد.
درویش در مورد مناطق حاصلخیز کشور گفت:خاک کشورهای جنوب خلیج فارس بیشتر قلیایی هستند به همین ترتیب استانهای شمالی و منطقه زاگرس در غرب و تالاب رودخانه ها و ... مناطقی هستند که برای برداشت خاک حاصلخیر بسیار مناسب هستند. وی در پایان تاکید کرد :رسما صادرات هر نوع خاک ممنوع است ولی این اتفاق می افتد.

سکوت برخی مدیران!
با توجه به این نکته که کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه امارات متحده عربی اصولاً فاقد خاک حاصلخیز هستند و قاعدتاً نمی‌توانند در سطح گسترده به تولید انواع محصولات کشاورزی بپردازند ، اکثر کارشناسان محیط زیست قاچاق حجم زیادی از خاک حاصلخیز کشور به کشورهای مذکور را نیز تایید می‌کنند . این در حالی است که خاک کشورهای جنوب خلیج فارس بیشتر قلیایی است و برای حاصلخیز شدن، نیاز به تلفیق با خاکی از جنس خاک منطقه زاگرس در غرب و یا خاک و لای تالاب رودخانه ها در استانهای جنوبی کشورمان دارد.
چندی پیش سفیر ایران در قطر، برای انتقال خاک بستر رودخانه بهمن‌ شیر به این کشور اعلام آمادگی کرده بود که رسانه‌ای شدن اظهارات وی در رسانه‌های قطر و بازخورد آن در منابع داخلی و بالا گرفتن موضع گیری های فعالان محیط زیست ، منجر به بازتاب گسترده موضوع و بروز جنجالی رسانه ای بین موافقان و مخالفان شد، اما جالب اینکه در خود استان خوزستان، واکنش چندانی را شاهد نبودیم. البته بعدا رحیم سجادی، معاون وزیر جهاد کشاورزی اظهار کرد:‌ صادرات خاک کشاورزی در گمرکات کشور ممنوع اعلام شده است و آنچه سفیر ایران در قطر اعلام کرده، خاک بستر رودخانه بهمن‌شیر بوده که بستر رودخانه‌ها جزو وظایف وزارت جهاد کشاورزی نیست.

راه های خروج
خاک به ۲ روش عمده قاچاق می‌شود. اول به صورت قاچاق در قالب بسته بندی که از مبادی غیرقانونی از کشور خارج می‌شود و مثل تمام کالاهایی که از کشور قاچاق می‌شود از میزان دقیق آن اطلاعی در دست نیست، اما مسئولان تایید می کنند که قاچاق صورت می‌گیرد. به ویژه درباره خاک «پیت» که مرغوب‌ترین خاک و محل چند ساله رویش چمن بوده است و دارای مواد آلی بسیار و سبک است، شایان ذکر است از خاک پیت برای پرورش قارچ نیز استفاده می‌شود.


روش دوم قاچاق در قالب صادرات گل و گیاه است. در این روش که قانونی هم صورت می‌گیرد، قاچاقچیان مسئولان را دور می‌زنند و چندین برابر نیاز گلدان، خاک در آن می‌ریزند و در خارج از کشور نیز گیاه که ارزش و اعتباری ندارد، در مواردی حتی دور ریخته می‌شود و آن چه در قیمت‌های بالا خرید و فروش می‌شود، خاک گلدان است. بنابراین می‌توان گفت به قاچاق خاک جنبه قانونی داده شده است و مسئولان هم کم و بیش از آن اطلاع دارند.




خاک ریزی در پروژه نخل امارات

در مورد مقصد خاک قاچاق نیز کارشناسان متفق القول اند که مقصد این خاک های حاصلخیز و سرمایه های ملی غیر قابل بازیابی، اکثرا کشورهای حاشیه خلیج فارس است که از نظر خاک زراعی بسیار فقیر هستند و برای کشت و زرع و ایجاد فضای سبز از آن استفاده می‌شود. .


ممنوع است !
پیش از این رحیم سجادی ، معاون امور آب و خاک وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به این که خاک کشاورزی جزو لیست کالاهای ممنوعه صادراتی در گمرکات کشور است گفته بود، تاکنون هیچ‌گونه صادرات خاک کشاورزی نداشته‌ایم و اگر هم اقدامی در این زمینه صورت می‌گیرد غیرقانونی بوده و گمرک و ستاد مبارزه با قاچاق کالا در این میان مسئول است.
شایان ذکر است سال گذشته نیز بر اساس موافقت نامه قانون قرنطینه‌ای گیاهی که در مجلس به تصویب رسید، هرگونه جابه جایی گیاهان به همراه خاک ممنوع شد. همچنین براساس این قانون، هر گونه نقل و انتقال خاک و نمونه‌های گیاهی به سایر کشورها ممنوع است و مادامی که از سوی سازمان حفظ نباتات و وزارت جهاد کشاورزی موافقت‌نامه‌ای امضا نشود، قابل صدور به سایر کشورها نخواهد بود.
گفته های سجادی در حالی تنها واکنش مسئولان به پدیده قاچاق خاک است که چندی قبل نیز در شمالی ترین نقطه کشور سرگرد برج ثریا ، فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان اردبیل گفته بود« قاچاق خاک پیت در مراتع استان، ۲ سال است که در مناطق باغر و سبلان آغاز و باعث خسارت فراوان شده است».

   + ; ٩:٠۳ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۱٠/٢۸
comment نظرات ()

خاک مرغوب

خاک چیست؟
خاک مخلوط پیچیده ای از مواد معدنی، آلی و موجودات زنده است. خاک یکی از محصولات محیط است که دائماً در معرض تغییر و نمو قرار دارد. خاک همیشه و در همه حال توسعه می یابد حال یا به آهستگی در مناطق خشک و یا سریع در مناطق مرطوب.
در سالهای دور خاک بعنوان بخش بی ارزش پوسته زمین به شمار می رفت. تا اینکه در سال ۱۸۸۰ میلادی توسط دانشمندی روسی به نام "داکوچائف" بعنوان بخشی زنده و دارای ارزش مورد مطالعه قرار گرفت.
خاک مخلوط پیچیده ای از مواد معدنی، آلی و موجودات زنده است. خاک یکی از محصولات محیط است که دائماً در معرض تغییر و نمو قرار دارد. خاک همیشه و در همه حال توسعه می یابد حال یا به آهستگی در مناطق خشک و یا سریع در مناطق مرطوب.
خاک با یک تکه سنگ خرد شده و یا یک لایه جرم کثیف متفاوت است، خاصه مهم خاک این است که زنده است و موجودات زنده را می پروراند که مثال بارز آن گیاهان هستند. به دیگر بیان میتوان خاک را پوسته ای از زمین نامید که بدون آن زمین خواهد مرد.
پوسته زمین ( در اینجا خاک) بوسیله باد، آب یا فعالیتهای انسان فرسوده می شود و از دیگر سو توسط فرآیند هوا زدگی سنگها یا بعبارت درست تر مواد مادری مجدّداً احیا یا نو می شود. خاک با دیمانسیون سه بعدی تعریف می شود یعنی ارتفاع به علاوه مساحت.
هنگامی که در جاده ای شما در حال حرکت هستید به مقطع بریده تپه کنار جاده ( مقطع طبیعی ) نگاه کنید. می بینید که خاک روی آن، از لایه های مختلفی با رنگهای متفاوت تشکیل شده است. دقت کنید که به چه ترتیبی ضخامت لایه های منفرد از بالا به پائین تغییر می کند. چرا لایه های پائینی خاک تپه معمولاً ضخیم تر هستند؟ چرا لایه بالائی خاک تیره تر است؟ پاسخ همه این سئوالها به چگونگی تشکیل خاک بر می گردد.
به دیگر بیان میتوان خاک را پوسته ای از زمین نامید که بدون آن زمین خواهد مرد
تصویر از رایزو باکتریای خاک تهیه شده است.
تصور هر شخص از خاک بر اساس استفاده ای است که از آن می کند.
یک مهندس عمران، از خاک بعنوان زیر بنا و مهد ساختمان، جاده و بزرگراه نگاه می کند.
یک مهندس معدن، خاک را پوششی می بیند که باید آنرا بردارد تا به معادن و کانی های گرانبها دست پیدا کند.
یک طراح فضای سبز به خاک بعنوان منبعی برای ساخت یک پارک یا باغ زیبا می نگرد.
و بالاخره، مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی به خاک بعنوان منبعی برای تولید محصولات کشاورزی و جنگل نگاه می کنند.
ما می توانیم و باید علوم متداول مثل شیمی، فیزیک و بیولوژی را در مطالعات خاک بکار ببریم. همانطوری که بسیاری از دانشمندان در طول سالیان متمادی اینکار را انجام داده اند. ولی تحقیقات اخیر نشان دهنده این است که باید تحقیقات خود را تنوع ببخشیم و تغییراتی در آن بوجود آوریم. چالش پیش روی ما نگاه به کل سیستم طبیعی همراه با پیشرفت علوم در سایر زمینه ها و روابط متقابل بین آنهاست.
آیا میتوان روی موجودات زنده خاک بدون توجه به محیط زیست مطالعه نمود؟ آیا میتوان یک ذره از خاک را بدون در نظر گرفتن ذرات کنار آن در یک خاکدانه مطالعه نمود؟ مشخصاً، دانش بیشتری را باید بدست آوریم. اگر چشمان خود را بیشتر باز کنیم تا از ماورای حصاری که علوم متداول یاد شده برای ما ترسیم نموده اند و با زاویه ای دیگر به مسائل بنگریم. دانشمندان خاک (خاکشناسی) در زمینه های شیمی، فیزیک و بیولوژی در اندیشه چنین کاری خواهند بود، به شرطی‌که وقتی به خصوصیات فیزیکی، شیمیائی و بیولوژیکی خاک فکر می کنند، پویایی و روابط متقابل آنرا از یاد نبرند...
●● خصوصیات فیزیکی، شیمیائی و بیولوژیکی
● خصوصیات فیزیکی
خاک‌ها مرکب از سه فاز یا حالت جامد، مایع و گاز هستند. مطالعه فیزیکی این سه فاز، فیزیک خاک نام دارد و مشتمل بر موارد زیر میباشد:
- دانسیته و تخلخل
- بافت
- ساختمان
- رنگ
- نگهداری و حرکت آب در خاک
هر چند بیشتر این خصوصیات خاک از مواد مادری آن به ارث می رسند ولی بعضی تلاشهای انسانی می توانند برخی از این خصوصیات را تغییر دهند بطوریکه حاصلخیزی خاک تامین شود. ساختمان مدوری که در شکل دیده می شود یک نمونه از خاکی است که نمک های سدیمی زیادی دارد. محصولاتی که در چنین خاکهائی رشد می کنند مشکلات فراوان نفوذپذیری ریشه های گیاهی را خواهند داشت.
● خصوصیات شیمیائی
مطالعات مربوط به خواص شیمیائی خاک به خصوصیات شیمیائی خاک که بستگی به ترکیب معدنی، مواد آلی و محیط دارد، می پردازد.
همانطور که می دانیم، واکنش‌های شیمیائی هنگامی رخ می دهند که مواد یا ترکیب و یا تجزیه شوند بطوریکه با مواد اولیه از نظر ماهوی تفاوت دارند. واکنش ها در حین انجام یا انرژی از دست می دهند یا انرژی خواه هستند. مواد جدید وقتی بوجود می آیند که پیوندهای بین اتمها یا یونها تشکیل می شود، پیوندهائی شکسته می شوند و یا وقتی اتمها آرایش جدیدی به خود می گیرند. یونها اتمهائی هستند که بواسطه از دست دادن یا گرفتن الکترون ها باردار شده اند، مثبت یا منفی. یونهای با بار مخالف همدیگر را جذب می کنند،در حالیکه یونهای با بار یکسان همدیگر را دفع می کنند. یک مثال ساده ترکیب اکسیژن و هیدروژن و تشکیل آب است.
فهم شیمی خاک در فهم تشکیل خاک و حاصلخیزی نقش مهمی دارد. چگونگی شکسته شدن سنگها و کانی ها و تبدیل آنها به ترکیبات جدید برای درک چگونگی هوا دیدگی و فرسایش خاک ضروری است. نیزچگونگی تبدیل و تشکیل مواد معدنی خاکها منجر به حاصلخیزی بهتر و روشهای برتر آزمایشهای خاک منجر می شود. تصویر، یک مقطع نازک از مواد مادری خاک را زیر یک میکروسکوپ پلاریزان نشان می دهد.
در این تصویر، به ترتیب پیچیده و اندازه کانی ها و ساختمانهای متخلخل توجه کنید . هر کانی دارای قابلیت حلالیت و همچنین مقاومت به هوادیدگی منحصر بفرد می باشد . در کانی های مشابه ، ذرات کوچکتر سریعتر حل می شوند به علت اینکه دارای سطح تماس ( در واحد جرم ) بیشتری هستند و این سطح در معرض فرایند هوا دیدگی می باشند.
● خصوصیات بیولوژیکی
بیولوژی خاک مطالعه موجودات زنده در خاک است . تعداد زیادی باکتری ، قارچ ، اکتینو مایست ، کرمها ، حشرات ، پستانداران و جوندگان کوچک در خاک زندگی می کنند . بسیاری از این موجودات زنده به تامین حاصلخیزی خاک بواسطه تجزیه باقیمانده های گیاهی و جانوری که منجر به گردش مجدد عناصر غذایی می شود کمک می کنند . تاثیر متقابل بین موجودات مختلف یک موضوع بسیار جالب در علم خاک است . یک مثال از این تاثیر متقابل همیاری باکتری با ریشه گیاهان است که در تصویر نشان داده شده است .اغلب این همیاری به فواید دو طرفه منجر میشود. 

   + ; ٩:٠٢ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۱٠/٢۸
comment نظرات ()